Japans restaurant Oishi Fusion

Sliedrecht had in Tweede Wereldoorlog enkele jaren NSB-burgemeester

SLIEDRECHT – In Sliedrecht zat tijdens de Tweede Wereldoorlog enige jaren een NSB-er burgemeester aan het roer. Tussen 1943 – 1945 was Jan Pieter Henderik Dhont door de Duitsers als eerste burger aangesteld. Hij verving Herman Popping (1931-1943 en 1945-1946), die later zou aftreden. Popping verliet daarna Sliedrecht. Premier Mark Rutte (VVD) maakte zondag 26 januari 2020 excuses voor het overheidshandelen. Daar reageerde op Facebook de huidige burgemeester van Sliedrecht Bram van Hemmen (CDA) op. 

Toenmalig burgemeester Jan Pieter Henderik Dhont. (Foto Stichting Historisch Hillegersberg Schiebroek)

Dhont geboren in 1884 maakte carrière als gemeentesecretaris (1916-1924) en burgemeester van Overschie en Hillegersberg (en als bijbaan) Schiebroek (1924-1941). Vanwege zijn optreden tijdens de Tweede Wereldoorlog besloot het toenmalige College van B & W daar op 14 juni 1945 de naam van het J.P.H. Dhontplein te wijzigen in Lariksplein. Ook in Sliedrecht herinnert niets aan de NSB-burgemeester. Dhont overleed in 1983.

Oproep
Welke rol speelde Dhont? Toen hij burgemeester was, gooiden de Duitsers bommen op Sliedrecht met verschillende doden tot gevolg. Ook werden mensen opgepakt en half mei 1944 zo’n 900 mensen (589 uit Sliedrecht) afgevoerd naar concentratiekampen (Merwedegijzelaars) van wie een aantal nooit is teruggekomen. En werden tijdens de hongerwinter van 1944 vele bomen in Sliedrecht omgezaagd om kachels te stoken en er wordt een centrale keuken geopend.

Wie heeft er nog herinneringen aan deze tijd. Sliedrecht24 roept op om te reageren onder dit artikel. Wat gebeurde in Sliedrecht in deze jaren en hoe wordt Dhont herinnerd?

Tekst gaat verder onder tweet.

Behoeden voor erger
Zondag 26 januari 2020 sprak premier Mark Rutte (VVD) tijdens de Nationale Auschwitz Herdenking de woorden: “Nu de laatste overlevenden nog onder ons zijn, bied ik vandaag, namens de regering excuses aan voor het overheidshandelen van toen. En dat doe ik in het besef, dat geen woord, zoiets groots en gruwelijks als de Holocaust, ooit kan omvatten.” Burgemeester Bram van Hemmen schreef kort daarna op zijn Facebookpagina: “Eén van de oorzaken is dat helaas het overheidsapparaat in die tijd gewoon haar werk is blijven doen. Ook mijn ambtsvoorgangers in Nederland. Ik hoop dat ik dat anders zou doen als ik voor die situatie zou staan… Een tijdje terug las ik een artikel over burgemeesters in oorlogstijd. En dat was echt confronterend, slechts één op de vijf burgemeesters was een NSB’er. Ik dacht dat ze bijna allemaal vervangen waren door NSB’ers. En ze waren echt niet allemaal fout, integendeel. Veel burgemeesters hebben wel een fundamentele beoordelingsfout gemaakt. Ze dachten dat door te blijven zitten en reeksen van inhoudelijke beleidsconcessies te doen erger kon worden voorkomen. Het waren kleine stapjes. En als ik dan heel eerlijk ben, zou ik als uw burgemeester, niet hetzelfde doen? U proberen te behoeden voor erger. Zo ken ik mijzelf wel…Kortom ik sta volledig achter deze excuses. Niet als oordeel over onze voorgangers, maar als erkenning van en verantwoordelijkheid voor de verkeerde keuzes van toen.”

Bronnen:
“De Tijd van Toen” van Ir. W. Bos Jzn.
“Sliedrecht in Oorlogstijd” van J. A. Batenburg

12 gedachten over “Sliedrecht had in Tweede Wereldoorlog enkele jaren NSB-burgemeester”

  1. Wie is Rutte om excuses aan te bieden?
    Moet de koning dat niet doen voor het vluchten van ze oma naar Engeland Nederland in de steek gelaten hebben?
    Moet Duitsland niet officeel excuses aanbieden voor wat ze ons aangedaan hebben en nu nog doen.

  2. Erg boeiend om te zien dat door dit artikel kennis over deze burgemeester breder ingang kan vinden. Mooi! Over de “burgemeesterscursus” die speciaal voor NSB-geïnteresseerden werd georganiseerd is e.e.a te lezen in de serie “Leven in bezet Nederland” die het NIOD (is samenwerking met diverse historici) uitgeeft (deel 1940 tot en met 1944 zijn beschikbaar, echt aanrader voor wie er in is geïnteresseerd met aardig wat nieuwste inzichten en info). Bleek dat van velen het niveau bedroevend laag was, baantjesjagers zaten er volop tussen.

  3. Het verslag over Dhont is alleen tegen betaling te verkijgen bij het archief en zijn helaas niet met een link te bekijken

  4. Mijn vader Hans van der Sluijs (geb. 13 januari 1938) is in mei 1945 getuige geweest van de arrestatie van burgemeester Dhont. Zijn vader had van 1932 tot 1954 een schoenhandel/-makerij op het adres Dr. Langeveldplein 8-10 (thans antiquariaat Tweeërlei) en hij stond met zijn ouders voor de ramen van hun bovenwoning, waar zij naar links kijkend richting Kerkstraat zagen, hoe hun ‘buurman’ (door de Binnenlandse Strijdkrachten?) vanaf de toenmalige burgemeesterswoning met de handen omhoog werd opgebracht en vanaf de voordeur het tuinpad afliep. Mogelijk is mijn vader de enige nog levende getuige van deze gebeurtenis, die het einde van het NSB-bewind over Sliedrecht markeert (?).

  5. Gewoon even opzoeken…
    Rapport van de gemeentesecretraris van Sliedrecht J.J.C. Vergouw, over de gedragingen van de (NSB) burgemeester J.P.H. Dhont[1944 of 1945]

  6. Jan Pieter Henderik Dhont is geboren in Rotterdam op 8 mei 1884.
    Op 17 mei 1927 is hij op 43 jarige leeftijd getrouwd met Henriette Jacoba Voerman geboren in Amsterdam, zij was toen 28 jaar oud. Henriette Jacoba Voerman is geboren op 20 Apri 1899.
    Mogelijk dat oude Sliedrechters de burgemeester nog gezien hebben met zijn vrouw.
    Veel archieven zijn nog niet beschikbaar (NSB-ledenlijsten e.d). In de periode 1945 – 1983 is er niet veel te vinden in open bronnen over de “burgemeester”. Ben benieuwd of Sliedrechters nog wat weten over de activiteiten van de burgemeester tussen 1945-1983

  7. In de oorlog hadden de Duitsers het houden van catechisaties door de kerken toegestaan. Op maandagavond al vroeg was het aanvangstijdstip. Probleem was hoe, als 12-jarige, na 19.00 uur naar huis te gaan. Minderjarigen mochten zich na 19.00 uur niet op straat bevinden. Ontheffing was mogelijk. Ik kreeg vergunning om van 19.00 uur tot 19.30 op straat te zijn en zodoende van de Oranjestraat naar wijk A (thans Rivierdijk) te lopen. Deze vergunning , gedateerd 6 november 1943, is ondertekend door burgemeester Dhont. Nog altijd in mijn bezit en in herinnering.

  8. 1. Begrijpelijk, vanuit die tijd gezien, dat er vrijwel niets aan hem herinnert.
    Waarom wel? Ik denk, dat ook Sliedrechtse burgers de man niet als hun 1e burger
    hebben ervaren, maar als een indringer.
    2. De moord (want dat was het!) op overste Mussert is in diverse publicaties uitgebreid
    beschreven. Dat het incident zich voor deed in een Sliedrechts gebouw is weliswaar relevant
    maar niet meer dan dat het een vermelding in de kantlijn van de hele geschiedenis verdient.
    Of bij het gebeuren Sliedrechtse burgers direct of indirect betrokken waren, weet ik niet.
    Overste Mussert, die in de Meidagen van ’40 zich zeker niet als een goede officier
    heeft laten kennen, is neergeschoten door een andere Nederlandse officier, die daarbij
    ver buiten z’n boekje ging en zeker niet de stabiliteit had, die je ook toen mocht verwachten.
    Begrijpelijk vanuit de situatie, maar toch verkeerd.
    Over de schuldvraag(trok Mussert zijn wapen, of nam de betrokken officier dat aan?), lopen de getuigenverklaringen uiteen en volstrekte duidelijkheid zal daar niet over komen.

  9. In het plaatselijk museum ligt een album met daarin een kopie van een artikel dat gaat over de rechtszaak tegen deze NSB burgemeester. Altijd al opmerkelijk gevonden dat er zo weinig herinnert aan deze persoon. Is toch gedurende een zeer enerverende periode de 1e burger van Sliedrecht geweest.
    Wat zeker ook vermeldenswaard is, is dat de broer van NSB-leider Anton Mussert bij een poging om hem te arresteren op beschuldiging van verraad dodelijk gewond geraakt is. Een aantal jaren geleden is daar nog een boekje over verschenen. Gebeurde allemaal in het pand van het energiebedrijf aan de Kerkstraat te Sliedrecht. Wat dat betreft is ook lokaal er best nog e.e.a. gebeurd dat minder bekend is.

Plaats een reactie

*=Verplicht veld