De komst van een AZC houdt al langer de perikelen in ons dorp bezig. En dat is ook 100% verklaarbaar, want elke grotere verandering heeft impact op ons dagelijks leven, woonomgeving, gewoonten en eigen veilige bubbel. Dat geldt voor een bouwproject in de wijk, een nieuw aan te leggen weg achter je tuin en ook voor een AZC in het dorp.
Toen Rusland Oekraïne binnenviel, vluchtten veel mensen z.s.m. naar veilige oorden. Soms als geheel gezin, maar vaker als moeder alleen met haar kroost. Manlief bleef achter, vrijwillig of verplicht, en of ze elkaar ooit weer zouden zien was en is voor velen nog steeds de grote vraag.
Voordat de Sliedrechtse overheid iets had kunnen regelen, nadat Rutte had geroepen dat ze in Nederland welkom waren, stonden de vluchtelingen al op de stoep. Niet de spreekwoordelijke stoep, maar op de letterlijke stoep. In rap tempo werd er door vrijwilligers, ondernemers en anderen een locatie voorbereid om hen te kunnen opvangen. Misschien weet u nog het initiatief “Sliedrecht achter vluchtelingen Oekraïne”, waar ik de eer had om samen met vriendin Annet initiatiefnemers van te mogen zijn.
Wat ontstond er een prachtige positieve energie. Heel veel inwoners brachten spullen, boden diensten aan en schonken geld. Menig lokale ondernemer zette de schouders eronder en hielp om alles goed te regelen en als klein dorp konden we hen met open armen en open hart ontvangen.
Het is alweer een aantal jaar geleden, maar ik weet het nog goed. Een van de kleine Oekraïense kinderen was jarig op de dag van aankomst in Sliedrecht en we hadden als verrassing een taart en wat cadeautjes geregeld. De intense knuffel die dit mannetje me gaf die dag (en nog vele keren daarna) laat mijn hart nu nog steeds smelten. En niet alleen die van mij, maar ook die van zijn moeder, die haar zoontje na een lange en vermoeide reis, vanuit oorlog naar veiligheid in den vreemde, zag knuffelen met een vreemdeling in plaats van met zijn papa en haar man die aan het front voor zijn leven en vaderland moest vechten.
U snapt wel dat de tranen van binnen en buiten automatisch kwamen bij ons allen.
In die dagen heb ik persoonlijk geen enkel echt negatief geluid gehoord vanuit de lokale samenleving over hen die door oorlog hun land onverwachts moesten verlaten.
Hoe komt het dan dat het komende AZC voor vluchtelingen nu wel heel veel tegengeluiden geeft? Een van de grote verschillen m.i. is dat het nu van bovenaf opgelegd wordt, i.p.v. dat het spontaan van onderaf vanuit de samenleving begon. Het verschil in draagkracht is dan levensgroot en dat merk je dus aan alles. En het oprecht en intensief creëren van de benodigde draagkracht is niet aan elke gemeente gegeven, moet ik zeggen. Als je je er meer in verdiept, zie je landelijke voorbeelden waarin de lokale inwoners vanaf het allereerste begin goed worden meegenomen in dit soort grote veranderingen. In andere gemeenten worden inwoners gewoon voor het blok gezet. En dat doet wat met mensen, zo gek is dat echt niet.
Hoe men dat in ons dorp heeft aangepakt … laat ik maar aan uw ongezouten mening over. Echte participatie is een kunst die helaas niet door alle politici en overheden goed beheerst wordt. En dat mag u in ons dorp breder zien dan alleen m.b.t. het AZC. Woorden zoals transparantie, openheid en oprechte, eerlijke en tijdige communicatie staan ook de laatste dagen op dit onderwerp helaas weer op de tocht.
Een oorlog binnen redelijke afstand van ons kikkerlandje voelt ook voor velen anders dan bijvoorbeeld een oorlog ergens rond de evenaar. En bij de toenmalige Oekraïense vluchtelingen werd er niet getwijfeld aan de reden van hun vlucht. Die was voor iedereen zeer duidelijk. Bij vluchtelingen van nu stelt men de vraag waar ze voor gevlucht zijn. Is dat altijd oorlog? Of heeft het ook een economische reden? Zijn het gelukzoekers of veiligheidszoekers? Is ook heel lastig te beoordelen of uit te leggen, aangezien het nu vaak een mix is van nationaliteiten, culturen en vanuit diverse crisissen op onze aardbol. Toen de groep Oekraïners ons land binnenkwam als vluchteling, zaten daar bijv. ook een aantal arbeidsmigranten tussen vanuit Armenië en Azerbeidzjan. Deze werden al snel door de overheid gescheiden van de Oekraïense vluchteling en kregen een ander traject. Een traject met veel minder rechten, meer beperkingen en zonder een lang verblijf in ons land.
Het is en blijft altijd een lastige materie om zaken met elkaar te vergelijken, maar geleerde lessen van toen zouden nu ook van grote waarde kunnen zijn, mits men daar voor open staat.
Maar even wat anders … Ik zag pas het bericht langskomen dat op de gewenste bouwlocatie van het AZC een vogelsoort geland is. Spontaan hebben oeverzwaluwen de zandbergen als broedplek uitgekozen. Voor sommigen in ons dorp is dat goed nieuws, want deze vogel mag je niet zomaar storen en dus loopt de bouw van het AZC vertraging op. Er zijn zelfs personen die al beweren dat deze uitstel zeker tot afstel zal leiden. Grappig dat mensen die normaal niets hebben met flora en fauna opeens veranderen in echte vogelspotters en beschermingsdeskundigen. Anderen roepen dat mensen belangrijker zijn dan zo’n stom vogeltje, dus gewoon de bulldozer erover en de bouw kan zonder vertraging doorgang vinden.
De gemeente die zo voortvarend aan de slag is gegaan en misschien zelfs wel te ver voor de troepen uit bezig is geweest (en nog steeds),voor- en tegenstanders van een AZC worden allemaal even stilgezet. Een moment van rust en bezinning wordt ons uit onverwachte hoek aangeboden. Hoe 1 vogeltje zoveel teweeg kan brengen, het beestje moest eens weten.
Maar u weet allemaal toch dat 1 zwaluw nog geen zomer maakt? Waarschijnlijk zullen dan 10 oeverzwaluwen ook geen afscheid betekenen van het nog te realiseren AZC. Nu ga ik hier niet allemaal theorie, feiten, rapporten en rode lijsten erbij halen van wel of niet beschermd en in welke mate het vogeltje dan wel of niet en hoe lang met rust gelaten moet worden. Ik mag toch verwachten dat de overheid weet en zich ook houdt aan eigen wet- en regelgeving op dit specifieke gebied.
Zal anders wel een heel slecht voorbeeld zijn als ze dat negeren en links laten liggen. Overheidsongehoorzaamheid of zoiets krijgen we dan. Dat is bijna bewust uitlokken en stimuleren van burgerlijke ongehoorzaamheid op andere terreinen. Moet je niet willen. Basisles bij het blussen van een spreekwoordelijk brandje, is dat je geen olie op het vuur gooit. Bij zaken die onrust in de samenleving geven, moet je gewoon secuur en vooral integer te werk gaan. Tsja … moet ik nog meer woorden vuil maken hieraan?
Het vogeltje verschijnt rond het einde van maart in zijn broedgebied, in veel gebieden precies in dezelfde periode als de bekende boerenzwaluw. De oeverzwaluw legt midden tot eind mei vier tot zes dofwitte eieren, die grotendeels door het vrouwtje worden uitgebroed. Meestal hebben ze 2 broedsels per jaar. Rond augustus neemt het aantal oeverzwaluwen in het broedgebied weer af en aan het eind van september vertrekken de laatste vogels naar de overwinteringsgebieden in o.a. Afrika en de Zuidoost-Aziatische eilanden. Ze ontvluchten de kilte en kou van ons klimaat naar het zonnige en warme zuiden. Helemaal begrijpelijk toch?
Soms is het leerzaam om de symboliek van een woord, gezegde, kleur of in dit geval dier te leren kennen. Kent u de betekenis van de zwaluw? Dit prachtige kleine vogeltje staat o.a. symbool voor hoop, vernieuwing en geluk. Ze symboliseren een veilige reis en de vrijheid van het leven.
Hiermee krijgt het feit dat dit vogeltje juist nu deze specifieke plek in ons dorp heeft uitgekozen om tijdelijk te verblijven een extra dimensie, of niet? En nee beste lezer, dit komt niet uit de grote duim van de columnist, maar is een leuke ontdekking door wat dieper te graven. En de overzwaluw kan nog vele malen beter en dieper graven dan ik. Zij graven zich nu in, om een veiligheid plek te creëren waar ze hun kroost groot kunnen brengen. Helemaal logisch toch?
Beste gemeente, mocht het AZC straks, met of zonder vertraging, met meer of minder aantal vluchtelingen, groter of kleiner, er toch komen, zet dan een afbeelding van deze oeverzwaluw als symbolisch kunstwerk op een prominente plek op het gebouw of de locatie. En mocht er geen AZC komen, wat echt zeer te betwijfelen valt, dan zou dit vogeltje toch ook een standbeeld verdienen op deze plek?
Gewoon, omdat dit diertje ons als mens een moment van bezinning geeft. En wat u als lezer met die extra tijd van bezinning doet, is natuurlijk geheel aan u.
Ik wens u allen een leerzame week toe en wie weet ziet u zomaar een vogeltje van hoop, geluk en vernieuwing op uw persoonlijk pad.
Peter de Borst
Verhalenverteller, spreker, woordkunstenaar en columnist bij GaafWoord
Let op! Een column bevat altijd een mening en mag prikkelen. Dit artikel staat dan ook op de pagina Opinie. Elke lezer mag een column aandragen (let op: de column is echt een column en geen ingezonden brief).