door Peter Donk
DEN HAAG / SLIEDRECHT – Wethouder Roelant Bijderwieden (VVD) van Milieu en Economie sprak woensdagmiddag 25 januari 2023 in Den Haag met het Tweede Kamerlid Erik Haverkort (VVD) over de PFAS-problematiek in Sliedrecht. Dinsdag 31 januari 2023 houdt de Tweede Kamer een debat over de gezondheidseffecten van PFAS.
Wethouder Roelant Bijderwieden (tweede van rechts) naast het Tweede Kamerlid Erik Haverkort, samen met beleidsmedewerkers van het kamerlid.
“Een onderwerp dat speelt in onze mooie regio en waar op het gebied van uitstoot en handhaving echt een paar flinke stappen moeten worden gezet om de gezondheid van onze inwoners te garanderen en grote chemische bedrijven beter in het vizier hebben, en desnoods (tijdelijk) te kunnen sluiten”, stelt Bijderwieden. Binnen onze regio maken de bedrijven Chemours en DuPont complexe kunststoffen die goed bestand zijn tegen kou, hitte en chemicaliën. Ideaal voor de vervaardiging van de alom bekende pannen, regenjassen en blusschuim. Bijderwieden: “Inmiddels zijn we helaas bekend met de keerzijde van deze kunststoffen. Bij de productie ervan komen polyfluoralkylstoffen (PFAS) vrij die via de lucht en het water in de wijde omgeving van Dordrecht belanden. Omdat PFAS, ook wel bekend als ‘forever chemicals’, niet op natuurlijke wijze wordt afgebroken, blijft het vervolgens decennialang in onze omgeving.”
Gezondheid zwaarst
Er zijn voorstanders in deze discussie die hun kop in het zand steken. Zij vinden dat we onze maakindustrie niet lastig moeten vallen met PFAS-regels. Er zijn ook tegenstanders die doen alsof het levensgevaarlijk is om PFAS-producten te gebruiken als een goretex-jas of een teflon-pan. Alle industrie moet ons land uit (en alle werkgelegenheid daarvan ook). “Met beide extremen schieten we niets op. Bovendien lijkt het voor onze overheid ook lastig om vanuit de verschillende lagen verantwoordelijkheid te nemen. Naar elkaar wijzen draagt niet bij aan een oplossing. We moeten toewerken naar een lonkend perspectief waarin natuurlijk ook ruimte is voor de maakindustrie, maar uitsluitend op een manier dat onze regio een gezonde en veilige plek is voor onze eigen inwoners. Met een overheid die zo streng controleert dat er geen ruimte voor twijfel is. Wanneer dit niet lukt, dan telt gezondheid het zwaarst. Zo simpel moet het zijn”, stelt Bijderwieden woensdag.
Grote impact gezondheid
De praktijk is echt helaas een stuk complexer. In Nederland word je blootgesteld aan PFAS, bijvoorbeeld via voedsel of drinkwater. Uit recent onderzoek van het RIVM blijkt dat Nederlanders te veel PFAS binnenkrijgen. Dat is zorgelijk, te meer omdat PFAS kan invloed hebben op het immuunsysteem, op de voortplanting en op de ontwikkeling van ongeboren kinderen. Bijderwieden: “De impact op onze regio is groter dan waar dan ook in Nederland, Chemours en DuPont zijn de grootste PFAS-uitstoters van Nederland. We spreken als lokale VVD’ers veel mensen die zich zorgen maken over de gezondheid en die van hun kinderen. Mensen vertellen ons dat ze hun (soms ernstige) gezondheidsklachten relateren de uitstoot. De zorgen nemen alleen maar verder toe als ook onze regionale drinkwaterbedrijven Evides en Oasen aangeven verontrust te zijn over het effect van de uitstoot op het drinkwater. Bovendien gelden, door diezelfde uitstoot, in Dordrecht, en de omliggende gemeenten Sliedrecht, Papendrecht, Hardinxveld-Giessendam en Molenlanden beperkingen voor het eten van groenten en fruit uit de eigen tuin. De uitstoot uit het verleden speelt daarbij parten, er is teveel PFAS in onze omgeving aanwezig. De wetenschappelijke onderzoeken stapelen zich op en zijn onze gemeenten zijn inmiddels zelfs verwikkeld in een rechterlijke strijdt met deze bedrijven.” Bijderwieden vervolgt: “We zien het als een belangrijke stap dat Nederland samen met Denemarken, Duitsland, Noorwegen en Zweden voorgesteld om PFAS te verbieden in de Europese Unie. Dezelfde strenge regels moeten gelden voor bedrijven in heel Europa. Er is echter nog een lange weg te gaan voordat de uitstoot naar nul afgedwongen kan worden.”
Afdwingbare verplichting
Het is volgens de Sliedrechtse wethouder cruciaal dat we in de tussentijd doen wat nodig is. Het aantal controles door de omgevingsdienst moet volgens Bijderwieden fors omhoog en er moet meer onaangekondigd bij de bedrijven gehandhaafd worden. BijderwiedenL “Dat zou door een poule aan handhavers moeten gebeuren en niet jarenlang door één persoon. We pleiten voor de mogelijkheid van permanente metingen, waarbij we ons dus niet alleen baseren op de cijfers van de bedrijven zelf.” Daarnaast moet er volgens Bijderwieden een afdwingbare verplichting gelden voor het direct toepassen van een nieuwe methode of innovatie om de uitstoot terug te dringen. “In het uiterste geval zouden we, als dit allemaal niet helpt, de mogelijkheid moeten hebben om vanwege de gezondheid van onze inwoners de deuren (tijdelijk) te kunnen sluiten. Over de gezondheid van onze inwoners mag nooit twijfel bestaan. Dat die er nu wel is, valt ons zwaar”, legt Bijderwieden uit. Onze regio verdient volgens hem één krachtige overheid die er bovenop zit door streng en veelvuldig te controleren, te handhaven en desnoods tot (tijdelijke) sluiting overgaat. Bijderwieden: “Beter iets teveel controle, dan een keertje te weinig!”