Elke 4 jaar is het voor een politieke partij een grote uitdaging om geschikte mensen te vinden voor de kieslijst. Sommige partijen nemen dat zeer serieus en houden zelfs sollicitatiegesprekken. Andere partijen kijken niet zo nauw, als de lijst maar gevuld is. De een let op kwaliteit, bij de ander staat kwantiteit voorop. Het is elke keer weer een zoektocht naar dorpsgenoten die zich kandidaat willen stellen om op de politiek gekleurde lijst te komen voor de verkiezingen. Gelukkig lijkt het weer redelijk gelukt te zijn voor de meeste partijen in Sliedrecht.
En de bedoeling is dat als de partij een bepaald aantal zetels behaalt, die betreffende personen dan ook in de gemeenteraad gaan zitten. Althans… dat is de bedoeling. Want in de praktijk gaat het echt anders.
Het grootste deel van zo’n lijst is namelijk pure vulling. In Sliedrecht hebben de meeste partijen een kandidatenlijst met tussen de 10 en 26 personen. Nee, zij gaan er echt niet vanuit dat ze bijv. 10 zetels gaan behalen. Misschien stiekem een natte droom van een wereldvreemd partijbestuur of lijsttrekker, maar totaal niet realistisch. In Sliedrecht is het hoogst behaalde aantal zetels altijd blijven hangen op maximaal 7 van de gecombineerde lijst SGP-CU. Mocht ik dit mis hebben, dan zal vast een kritische lezer me hierop corrigeren.
En het is ook goed dat een partij bijv. geen 20 zetels haalt, want dat geeft alleen maar slechte debatten, misbalans in coalitie- en oppositieverhoudingen en is slecht voor het aanzien van de politiek. Ons dorp wordt daar echt niet beter en mooier van. En dan maakt het niet uit of dit linkse, rechtse, midden- of allesomvattende partijen zijn. De lokale democratie is namelijk gebaat bij het woord balans. De kracht zit in de steeds wisselende samenstellingen van een coalitie, niet in een partij die alleenheerser is en zich zo kan gedragen. Dat haalt namelijk het slechtste in de mens, in een partij en in onze democratie naar boven.
De weegschaal mag soms wat meer naar de ene kant bewegen, maar dan is het goed dat het de volgende keer weer net even de andere kant op gaat. En misschien heeft Sliedrecht op dit vlak nog wel wat te leren.
Ik zag dat er een partij in ons dorp is die ‘maar’ 7 kandidaten op de lijst heeft staan voor de komende gemeenteraadsverkiezingen. De vraag is of ze geen grotere achterban hebben en geen geschikte en geïnteresseerde mensen kunnen vinden? Of zou het juist spreken van goede realiteitszin en doen ze niet mee aan het met lucht opvullen van een zo groot mogelijke kieslijst?
Want u weet toch wel dat de meeste personen op zo’n grote lijst er puur voor de bühne op staan? Ze laten hiermee zien dat ze de specifieke partij ondersteunen en koppelen hun naam daaraan. Maar ze moeten echt niet denken aan het feit dat ze zelf in de gemeenteraad komen. Nee, dat ontlopen ze het liefst, vandaar een positie op de lijst buiten het verwachte aantal zetels. Er is zelfs een soort eretitel voor de hekkensluiter bedacht; de lijstduwer. En vaak is dat dan een lokaal bekend persoon, een oud-politicus of mastodont van de partij. Eigenlijk is een stem op zo’n persoon op een duidelijk onverkiesbare plek totaal zinloos.
Stel dat zo’n iemand voldoende voorkeurstemmen zou ontvangen om een plekje in de raad te bemachtigen. Dan zullen de meesten vriendelijk bedanken, smoesjes verzinnen en het weigeren. Want … dat was niet de bedoeling toen ze op plek 15 werden gezet.
Ik stem nooit op iemand op zo’n onverkiesbare plek. Dat komt omdat ik heel bewust mijn stem geef aan een persoon, waarvan ik weet dat-ie echt de wil en motivatie heeft om 4 jaar lang mijn belangen te behartigen. Ik zie graag een soort positieve gretigheid, zeg maar.
Daar weeg ik dan ook nog diens gedrag, karakter en inzet in mee, waar ik me goed bij voel. Een groot narcist op plek 1, een egotripper op plek 2 of een kleurloos, introvert, grijs en verlegen type op plek 3 zal nooit mijn stem krijgen. Mijn stem moet iemand verdienen en ik moet echt vertrouwen hebben in diens kennen en kunnen. En zo’n iemand is gelukkig meestal wel te vinden als je het kaf van het koren leert scheiden.
Ook u mag zelf bepalen op wie u stemt, al is dat een familielid op plek 13, die aardige moeder van een vriendin op plaats 14 of uw buurman die lijstduwer is. Maar besef dan wel dat u stemt op ‘lucht’. Natuurlijk gaat uw keuze niet echt verloren, want de desbetreffende partij heeft gewoon uw stem binnengehaald. Maar waarom zou u dan niet gewoon op nummer 1 of 2 stemmen? Dan veroorzaakt u ook niet de ‘angst’ bij zo iemand als ie toevallig te veel stemmen krijgt en een voorkeurszetel kan innemen. Dat wilt u die bekende toch niet aandoen?
Weet u al wie uw stem echt waard is? Waar u voldoende vertrouwen in heeft en die uw belangen ook op de juiste wijze weet te behartigen de komende 4 jaar?
Gaat u voor grijs en nietszeggend. Of voor kleurrijk en uitbundig? Misschien wel voor saai en soft. Liever voor betrouwbaar en integer? Of voor een echte roeptoeter en schreeuwer? Wat dacht u van een ware held, of bent u juist meer van de antiheld?
Keus genoeg in ons dorp, zou ik zeggen …
Het is aan u. Succes met kiezen!
Peter de Borst
verhalenverteller, spreker en woordkunstenaar bij GaafWoord
Let op! Een column bevat altijd een mening en mag prikkelen. Dit artikel staat dan ook op de pagina Opinie. Elke lezer mag een column aandragen (let op: de column is echt een column en geen ingezonden brief).
Deze verkiezingscolumn heb ik een paar keer gelezen. Nagedacht welke reactie hieronder recht doet.
Ik kan het niet beter verwoorden dan Anton van Tuijl.
Veel mensen zijn het vertrouwen in de politiek kwijt geraakt. Gezien de ontwikkelingen landelijk en gemeentelijk is dit ook goed te begrijpen.
Nu willen mensen zich inzetten om het tij te keren.
Of je nu hoog of laag op een verkiezingslijst staat…..je hoort de verantwoordelijkheid te voelen.
Je hoort serieus te zijn om signalen uit de samenleving op te vangen.
Maar je moet ook wel de kans krijgen om binnen je vermogen en draagkracht dit te kunnen doen.
Als ik deze column lees, dan lijkt het kiezen op een vraag om mee te doen met een spelletje.
En laten er nu net mensen opstaan die dit willen doorbreken.
Het gaat om u inwoners en Sliedrecht als dorp. Het gaat om het beste voor ons allemaal in Sliedrecht.
Met belangstelling heb ik de verkiezingscolumn van Peter de Borst uit Sliedrecht gelezen. Het stuk leest vlot en prikkelend, maar kent ook een aantal gemakzuchtige aannames die een serieus weerwoord verdienen.
De kern van zijn betoog is dat stemmen op kandidaten buiten de “verwachte zetelrang” neerkomt op stemmen op lucht. Dat klinkt lekker scherp, maar is democratisch gezien onjuist en zelfs misleidend. Iedere kandidaat op een kieslijst is formeel verkiesbaar. Dat is geen symboliek of decor, maar de essentie van het systeem van voorkeursstemmen. Dat sommige kandidaten zichzelf niet direct in de raad zien belanden, maakt hun kandidatuur niet minder serieus of oprecht.
Het wegzetten van een groot deel van de kandidaten als pure vulling miskent bovendien de werkelijkheid. Veel mensen staan bewust lager op de lijst omdat zij de partij steunen, inhoudelijk betrokken zijn of bereid zijn bij te springen wanneer dat nodig is. Dat is geen “lucht”, dat is betrokkenheid. En betrokkenheid is de brandstof van lokale democratie.
Daarnaast is het een grove veralgemenisering om te suggereren dat kandidaten hoger op de lijst per definitie grijs, kleurloos of bang zouden zijn om gekozen te worden. Mensen komen niet toevallig op die plekken terecht. Zij zijn daar geplaatst na afwegingen binnen hun partij, vaak na jarenlange inzet, en juist omdat zij bereid zijn verantwoordelijkheid te dragen. Hen reduceren tot angstige figuranten doet geen recht aan hun inzet en zegt uiteindelijk meer over de blik van de schrijver dan over de kandidaten zelf.
Ook het beeld dat lijstduwers bij een voorkeurszetel massaal zouden terugdeinzen, is vooral een karikatuur. Wie zich kandidaat stelt, weet hoe het systeem werkt. En wie echt niet wil, kan dat vooraf duidelijk maken. Dat gebeurt ook.
Wat in het stuk vooral ontbreekt, is vertrouwen in de kiezer. Alsof inwoners niet zelf in staat zijn om te bepalen wie zij geschikt achten, ongeacht lijstpositie. Alsof een stem op basis van overtuiging, inzet of herkenning minder waard zou zijn dan een strategische stem op nummer één of twee.
Juist omdat dit onderwerp raakt aan de kern van onze lokale democratie, is het te makkelijk om het bij een ingezonden brief te laten. Wie stelt dat een groot deel van de kandidaten “lucht” is en dat mensen hoger op de lijst grijs, kleurloos of bang zijn om gekozen te worden, mag die woorden ook toetsen aan de werkelijkheid.
Daarom zou het Peter de Borst sieren als hij zelf langsgaat bij de politieke partijen in Sliedrecht. Ga het gesprek aan met de kandidaten die volgens hem niets voorstellen. Ga de confrontatie aan met de mensen die hij wegzet als figuranten. Stel hen publiekelijk de vraag of zij gemotiveerd zijn, of zij verantwoordelijkheid willen dragen en waarom zij op die plek op de lijst staan.
Pas dan wordt duidelijk of er sprake is van “lucht”, of van betrokken inwoners die, misschien minder luidruchtig, maar wel degelijk, bereid zijn zich in te zetten voor Sliedrecht.
Democratie vraagt meer dan een scherpe pen. Ze vraagt ook de moed om mensen in de ogen te kijken.
Ja. Dat vergeten politici nog wel eens: Hoe breng je je boodschap zo goed mogelijk over. Dat heb ik in een reclamecampagne voor o.a.voor Progressief Sliedrecht gedaan. En toen met een fraai succes. Doe ik nog steeds voor allerlei partijen. Communicatie!!
Natuurlijk Peter, d’r is altijd wel één kritische lezer die komt corrigeren. ’t Is een tijdje terug in de geschiedenis maar bij de raadsverkiezingen van 1974 behaalde de PvdA 8 van de – toen – 19 raadszetels.
Mensen gewoon stemmen, waar je hart ligt en niet het gewauwel van De Groot luisteren!
Onderhand weten we het wel en als je het steeds beter weet, begin zelf een partij.
Het was heel gezellig gisteren in De Lockhorst.
Maar heel belangrijk de huidige coalitiepartijen willen De Lockhorst slopen.
Terwijl inmiddels blijkt dat de weg er ook omheen gelegd kan worden.
Dat is dus bizar.
Hoe fijn om gewoon in Sliedrecht nu en in de toekomst af en toe leuk te kunnen dansen.
Als je dat over 5 jaar nog wil, heb je nu alleen de keuze om op PRO Sliedrecht te stemmen of Slydregt.NU.
18 maart stemmen is dus deze keer belangrijker dan ooit.
Dan nog iets leuks in het Sliedrechts Museum is een Sixties tentoonstelling.
Echt heel erg leuk!
Fijne zondag.