Loop eens willekeurig via de Thorbeckelaan, Rembrandtlaan of Deltalaan ons dorp door. Of pak de Kerkbuurt of een willekeurig stukje dijk. De auto’s, brommers en fietsers racen aan je voorbij. Iedereen is onderweg naar iets of iemand. Van A naar B en het liefst zo snel mogelijk. Mensen zijn gehaast, toeteren en bellen, omdat je snel plaats moet maken en in de weg loopt. Het lijkt soms een warboel van verkeersbewegingen, onontkoombaar blijkbaar in de huidige tijd. En dan heb ik het nog geeneens over het verkeer i.c.m. mobiel gebruik, oordopjes in of zelfs koptelefoons op. Lekker in de eigen bubbel opgesloten en niet bezig met mensen om hen heen.
Egoïsme en individualisme vieren hoogtij deze dagen.
Maar als je goed kijkt, écht goed kijkt, zie je tussen al deze haastige verplaatsingen ook een ander Sliedrecht. Een verborgen Sliedrecht. Een dorp dat stilstaat achter de vensterbank, ja, achter de spreekwoordelijke geraniums. Soms zijn het sanseveria-planten of orchideeën, maar het principe blijft hetzelfde. Inwoners die niet bezig zijn met gehaaste verplaatsingen, werk, uitjes, etc. Mensen die stilstaan en stil leven. Mensen in stilte. Onze medemens in eenzaamheid. Eenzamen die leven in een Sliedrecht waar het voor hen stil is. Te stil.
Eenzaamheid. Het is een zwaar, bijna rauw woord. Maar laten we a.u.b. stoppen met wegkijken. We sussen ons geweten zo graag met de gedachte dat we een hecht, meelevend dorp zijn waar iedereen elkaar kent. ‘Ons kent ons’ was een bekende uitspraak en een realiteit, maar wel eentje van lang geleden helaas. Want langs elkaar leven hebben we tegenwoordig tot een ware kunst gemaakt. Niet bemoeien met die ander, alleen opkomen voor jezelf en liefst geen rekening houden met een ander is het motto van velen.
‘Peter, je bent nu wel een beetje aan het overdrijven hoor’, hoor ik iemand zeggen. Nou, was het maar waar. De harde, kille cijfers van de GGD en het CBS zetten ons in de ruwe werkelijkheid. Wist je dat inmiddels 50,6 procent van alle volwassen Sliedrechters zich wel eens alleen voelt? Meer dan de helft. Laat dat eens op je inwerken… meer dan de helft van alle inwoners voelt zich wel eens eenzaam. En dat gaat over jong en oud voor alle duidelijkheid. En de breuklijnen worden dieper. Onder onze senioren is de situatie nog schrijnender: 52,2 procent van de Sliedrechtse 65-plussers worstelt met eenzaamheid. Dat zijn ruim 2900 ouderen in ons dorp die echt dagelijks eenzaamheid ervaren. Gewoon bij jou om de hoek, in de wijk, in de kerk, op straat en in de winkel.
En ik hoef toch niet uit te leggen wat het woord worstelen betekent? Dat is een strijd, een gevecht dat energie, pijn en vaak verlies kent. Daarmee scoren we in Sliedrecht triest genoeg het hoogste percentage van de hele provincie Zuid-Holland. Het is een pijnlijk record waar geen enkele politieke partij mee wil pronken. En ik hoor helaas zelden onze politiek hierover. Natuurlijk zien we wel eens rapportages of beleidsvisies langskomen, vol met mooie ambtelijke taal. Maar ambtelijke taal is helaas nietszeggend in de praktijk. Want eenzaamheid los je niet op met papieren vol typewerk. Dat vraagt om daden en praktische inzet. Dat vraagt om een ouderwetse dorpsmentaliteit. En laten we dat nu helaas steeds meer kwijtraken met elkaar. Want de mantra van meer, groter, hoger, wijder etc. wint het meestal van het simpele, het gewone en het dorpse. Dat geldt voor de politiek, bedrijven, ondernemers en voor jou en mij. Een grote valkuil in de huidige tijdsgeest.
Achter die kille percentages schuilen namelijk gezichten. Ogen. Mensen. Als verhalenverteller mag ik met mijn onderneming GaafWoord door heel het land reizen. Ik open regelmatig mijn ‘herinneringskoffers’ vol nostalgische spullen, met name bij onze oudere medemens. Dan zie ik de herkenning in de ogen van de mensen, ontstaan er mooie gesprekken vol herinneringen, maar flitst er soms ook een diep, snijdend verdriet voorbij. Het is de blik van iemand die al dagen geen stem heeft gehoord. Die al lang geen hand heeft vastgehouden. Die geen oprecht en echt contact heeft gehad met een medemens.
Een verhaal dat ik soms vertel, is dat van mijn bewerking van de klassieker ‘Remi, alleen op de wereld.’ Een verhaal over de bittere zoektocht naar verbinding. Soms ontmoet ik Remi’s in het land, maar ook in ons kleine dorp Sliedrecht. Mensen die de verbinding kwijt zijn geraakt. Mensen die niet meer verbonden zijn met de samenleving en zich niet verbonden voelen met anderen, met ons dorp. Onze dorpsgenoten in het verborgen Sliedrecht. Dat breekt je hart. En geloof me, die eenzaamheid zit niet alleen bij ouderen. Ruim twee derde van onze jongvolwassenen in het dorp geeft aan emotioneel eenzaam te zijn. Ze verzuipen in een digitale wereld vol ‘connecties’, maar missen een échte, tastbare knuffel of een arm om de schouder. Ze smachten naar echtheid in de huidige wereld die bol staat van nepgedoe.
We hebben in Sliedrecht prachtige initiatieven. Kijk naar stichting Het Vlot, de inloopochtenden bij de Protestantse Gemeente aan de Middeldiepstraat, het Bonkelaarhuis, Buurtgezinnen, de sociale moestuin, etc, die strijden tegen sociaal isolement. Maar we mogen deze stille crisis niet afschuiven op die stichtingen, kerken of verenigingen of een nieuwe gemeentelijke nota. Lokale politiek kan kaders scheppen voor bijv. beschut wonen, maar eenzaamheid los je echt niet op met een raadsbesluit.
Het begint bij de interactie tussen ons. Tussen jou en die ander. Woorden hebben de kracht om op te bouwen. Een simpel, oprecht begroetend woord ergens op de Kerkbuurt kost niets. Het vraagt alleen dat we even stoppen met racen. Even niet meegaan in die dagelijkse sleur van A naar B. Even uit de auto komen, van de fiets stappen en die ander ontmoeten. Dat we al die gehaastheid even weglaten en de tijd nemen om écht te kijken naar die dorpsgenoot die alwéér alleen op dat bankje zit in het park, op de dijk of aan de Singel.
In mijn nieuwe cabaretvoorstelling ‘IK MIS…’ heb ik het o.a. over het gemis aan die dorpse mentaliteit. Laten we ervoor zorgen dat we in Sliedrecht elkaar niet kwijtraken. Kijk vandaag eens écht bewust om je heen. Wie in jouw straat verdrinkt er in de stilte, en heeft vandaag jouw verbinding het hardst nodig? Gooi eens een kaartje door de bus, bel eens aan, groet, zwaai en vooral… sta eens stil!
En lieve lezers, stel jezelf, voor je vanavond het bed in kruipt, eens de allerhardste vraag: als jij morgen de deur niet meer uitkomt, na hoeveel dagen zou er in Sliedrecht dan pas iemand aanbellen om te vragen waar je blijft?
Ik wens u een week vol verbinding toe.
Peter de Borst
verhalenverteller, spreker, woordkunstenaar en columnist bij GaafWoord
Let op! Een column bevat altijd een mening en mag prikkelen. Dit artikel staat dan ook op de pagina Opinie. Elke lezer mag een column aandragen (let op: de column is echt een column en geen ingezonden brief).