COLUMN: ‘De nar van het digitale hof’

Het prachtige evenement ‘Living Statues and Art Festival’ was weer een mooi feest in ons dorp. Dank aan de organisatie! Levende standbeelden die verrassen, verbazen, stilzetten, verwonderen en ons soms een speels spiegeltje voorhouden, wat menig glimlach tevoorschijn tovert. Ooit mocht ik ook als amateur beeld hier tussen staan en jong en oud vermaken als ‘De Poppendokter’ Hele leuke ervaring, want wat kan langslopend publiek toch gek doen als ze opeens een stilstaand en zwijgend verkleed persoon voor zich zien staan? 

 

Ook een columnist lijkt wel een beetje op zo’n standbeeld. Stilzetten, verwonderen, prikkelen, laten nadenken en vooral … vermaken. Weet u wat een columnist eigenlijk is? Meestal een beetje een rare vogel, dat zeker. Iemand die wekelijks of zo nu en dan wat woorden op papier (of scherm) gooit, in de hoop dat iemand die leest, knikt, schudt met het hoofd, diep zucht, moppert of – en dat is eigenlijk het mooiste – even stilvalt en denkt: hm, daar zit iets in. 

 

De functie van een columnist? Die lijkt verdacht veel op die van de nar aan het hof van vroeger. Die man met de belletjesmuts, de bontgekleurde kleren en de staf met het ezelskopje. Hij mocht zeggen wat de hovelingen en onderdanen niet durfden. Hij mocht de koning een spiegel voorhouden, mits hij het met een knipoog en een kwinkslag deed. Te serieus, en zijn hoofd lag eraf. Te slap, en niemand luisterde. Precies goed, en iedereen lachte – of slikte hard. Zo is het met een lokale columnist ook een beetje. Hij of zij zit niet aan het hof van een koning, maar aan de rand van het spreekwoordelijke dorpsplein, of in dit geval: op de pagina van de online krant Sliedrecht24. Hij mag prikkelen. Hij mag overdrijven. Hij mag de plank zelfs volledig misslaan. Hij mag ook stom en dom zijn – en geloof me, dat gebeurt regelmatig. Want een column waar iedereen het 100 procent mee eens is, is geen column. Het nut? Dat is misschien lastiger. Soms relativeren. Soms een beetje zaken ongemakkelijk maken. Soms gewoon even stilzetten bij iets wat we anders achteloos aan ons voorbij laten gaan in ons mooie dorp Sliedrecht. Precies daar komt de nar van pas. Want terwijl we genieten van levende standbeelden die ons even laten stilstaan, lopen we in het dagelijks leven vaak gewoon door. Alsof er niets aan de hand is. 

 

Neem de huidige redelijke stilte rond Chemours, waar nu eindelijk ook Greenpeace zich tegen gaat weren met een handhavingsverzoek. Hoe lang blijven we nog kijken terwijl het gifuitstootbeleid van deze vervuiler gewoon dagelijks doorgaat? Of de eerste pogingen van de nieuwe coalitie om het roer om te gooien. Roer om klinkt mooi, maar welke koers wordt er dan gevaren? Meer of minder sociale woningen, een andere plek voor asielopvang, behoud van het zwembad… Eerlijk gezegd merk ik nog weinig van de beloofde verandering op communicatiegebied. De perikelen rondom wel of niet uitbreiden van de huidige asielopvanglocatie zijn daar een duidelijk voorbeeld van. Misschien is de opfrissing nog onderweg. Welk kompas gebruikt dit college eigenlijk, waar ze op varen? Of varen we nu nog vooral puur op gevoel? 

 

De columnist mag dat allemaal benoemen. Hij is een gewone inwoner die een beetje als nar op de tribune zit en hardop zegt wat hij ziet en meemaakt. Met een persoonlijke mening erbij, natuurlijk. Want zonder mening is het geen column, maar een feitelijk verslag. 

 

Het doel? Misschien wel hetzelfde als bij die oude hofnar: de waarheid een beetje lichter maken, zodat ze beter te verteren is. Of juist zwaarder, zodat ze blijft hangen. Soms met humor, een knipoog en het spelen met woorden. Creatief zijn met de werkelijkheid, met dingen die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben. Soms heel serieus. Soms lichtvoetig. Soms allebei door elkaar. 

 

En mijn eigen stijl? Ach, die is niet zo bijzonder. Ik schrijf zoals ik vertel: met een beetje nostalgie, een beetje principes en een flinke scheut zelfspot. Ik probeer het dorp in al zijn facetten te zien en af en toe een spiegeltje voor te houden. Niet omdat deze nar het beter weet, maar omdat ik ook maar een mens ben die soms iets ziet wat me raakt. En dan schrijf ik het op – met alle vrijheid die daarbij hoort. Kritiek mag er altijd zijn. “Peter, zoek een andere baan”, “Dit slaat nergens op” of “Wie denk jij wel niet te zijn?” – het ronde archief is geduldig genoeg voor ons allebei. 

 

Dus ja, de columnist is de moderne nar van het digitale hof. 
Geen belletjesmuts, wel een gekleurde pet. 
Geen staf met ezelskop, wel een toetsenbord. 
Geen paleis, wel een dorp. 
Zolang de lezer nog glimlacht, fronst of even stilvalt, mag deze nar op het plein blijven staan. Wordt het te zwaar of te serieus, dan zet ik de pet af, maak ik een diepe buiging en verdwijn ik lachend tussen de levende standbeelden … tot iemand straks weer een spiegeltje nodig heeft. 

 

Een hartelijke groet en een week vol spiegelende, prikkelende of gewoon grappige momenten toegewenst. 

 

Peter de Borst 
verhalenverteller, spreker, woordkunstenaar en columnist bij GaafWoord