DORDRECHT / SLIEDRECHT – In delen van Dordrecht, Molenlanden, Sliedrecht en Papendrecht is in slootwater PFAS gevonden boven de risicogrens voor irrigatiewater van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Om gezondheidsrisico’s te voorkomen adviseren de gemeenten en waterschappen daarom binnen dit gebied geen slootwater te gebruiken voor het beregenen van eetbare gewassen. De nieuwe meetgegevens zijn afkomstig van stichting Moestuinherstel. De stichting bemonstert moestuinen en oppervlaktewater als onderdeel van het herstelprogramma van moestuinen. De resultaten zijn gedeeld met de waterschappen, gemeenten, omgevingsdienst OZHZ en GGD ZHZ.
De recente metingen brengen de verontreiniging in slootwater binnen de vier gemeenten beter in beeld t.o.v. 2022 en de gemeten concentraties zijn soms hoger dan toen. Niet iedere sloot overschrijdt de risicogrens, maar op meerdere locaties zijn verhoogde waarden gemeten. Naar aanleiding van het moestuinonderzoek in 2022 gold al het advies om geen slootwater te gebruiken voor het beregenen van eetbare gewassen onder meer in moestuinen. Het advies geldt nu uit voorzorg voor het hele gebied dat op de kaart is aangegeven. (Stockfoto)
PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) is een verzamelnaam voor chemische stoffen die nadelige gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid van mens en milieu. In de PFAS-verontreiniging is vooral de stof PFOA aanwezig: ongeveer 95 procent van de gemeten PFAS-concentraties in het gebied bestaat uit PFOA. Het is bekend dat deze stof in verhoogde concentraties in de bodem voorkomt in de regio door uitstoot in het verleden door de fabriek van DuPont/Chemours. PFOA kan vanuit de bodem in het grondwater terechtkomen, en vervolgens in het slootwater.
Afdoende maatregel
De vier gemeenten sloten in juni 2024 een intentieverklaring met Chemours. In het daarbij behorende Plan van Aanpak Moestuinherstel is afgesproken dat bij een PFOA-verontreiniging boven de risicogrenswaarde van 350 nanogram per liter (ng/l) in slootwater een afdoende maatregel wordt genomen – op kosten van Chemours – naast het geven van het gebruiksadvies. Dat betekent dat er een alternatief komt, zodat inwoners schoon water hebben om hun moestuingewassen te beregenen. Daarmee wordt actief gewerkt aan het beperken van de gevolgen van verontreiniging.
Wat hier gebeurt, is eigenlijk niet meer uit te leggen zonder kromme redeneringen.
Het is inmiddels glashelder dat Chemours jarenlang PFAS heeft uitgestoten en dat de gevolgen daarvan nog steeds doorwerken in bodem, grondwater en in slootwater met nog hogere concentraties dan eerder is gemeld en ook op meer plaatsen.
En wat is de reactie? Niet: “we stoppen dit meteen”, maar: “gebruik het water maar niet en we regelen een alternatief.” Dat is symptoombestrijding van de bovenste plank.
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu stelt niet voor niets een risicogrens.
Als je daarboven zit, heb je gewoon een probleem — geen discussiepunt, geen nuanceverhaal. En toch wordt de productie niet stilgelegd. Dat wringt.
De boodschap aan inwoners van Dordrecht, Molenlanden, Sliedrecht en Papendrecht komt feitelijk neer op:
“Pas je gedrag aan, want wij krijgen de bron niet onder controle.”
Dat is de wereld op z’n kop. De vervuiler draait door, de burger moet zich aanpassen.
En laten we eerlijk zijn: dit gaat niet alleen over een moestuin. Dit gaat over vertrouwen. Over gezondheid. Over het simpele idee dat je in je eigen omgeving veilig voedsel moet kunnen verbouwen zonder eerst een chemisch rapport te hoeven lezen.
Dat er nu “alternatief water” wordt beloofd, klinkt leuk, maar het is geen oplossing — het is een pleister op een open wond.
De kernvraag blijft: waarom mag een bedrijf blijven produceren terwijl de gevolgen aantoonbaar nog steeds boven veilige grenzen uitkomen?
Zonder harde ingreep — minder uitstoot of gewoon stoppen — blijft dit doorgaan.
Dan blijf je meten, adviseren, compenseren… en ondertussen stapelt de vervuiling zich op.
Kort gezegd: zolang de bron niet dichtgaat, blijf je dweilen met de kraan wagenwijd open.
En iedereen weet hoe dat eindigt.