De laatste week van de zomervakantie ligt alweer achter ons. De week waarin veel schoolspullen half uit- of ingepakt in de gang liggen. Boeken gekaft, gymkleding fris gewassen of nieuw gekocht, rugzakken aan de kapstok en brooddoosjes wachtend om gevuld te worden. De volwassenen zijn opnieuw druk bezig met deadlines, overvolle agenda’s en diep van binnen alweer hunkerend naar de volgende vakantie. Want echt volledig uitgerust en fris weer aan de slag gaan lijkt tegenwoordig onmogelijk voor de mens. Ook op vakanties laten we ons vaak leiden door alles wat we moeten doen, zien en beleven. Echt ontspannen is namelijk een ware kunst die nog maar weinig mensen beheersen.
De laatste week van de vakantie was voor veel kinderen ook het hoogtepunt van de zomer. Veel speciale activiteiten werden door heel Nederland georganiseerd onder prachtig bedachte namen. In Hardinxveld-Giessendam hebben we de Speel-In, in Alblasserdam het Timmerdorp en in ons eigen dorp de kinderweek Knots. Allemaal in diezelfde slotweek van de zomervakantie. Van oorsprong vaak gericht op die kinderen die niet de luxe hadden om op vakantie te gaan om wat voor reden dan ook. Ondertussen is deze speelweek voor een breder publiek toegankelijk.
Bij de Speel-In verandert Sporthal De Wielewaal al bijna een halve eeuw in een speelparadijs. Hutten bouwen, knutselen, circus, rennen, lachen tot je buik pijn doet. Honderden kinderen die ergens tussen de crea-tafel en de timmerhoek ontdekken dat de wereld groter is dan hun eigen straatje. En bij het Timmerdorp in Alblasserdam: hamer, spijkers, planken die groter zijn dan de bouwers zelf. Groepjes van vier tot zes kinderen die samen een feesttent, een stroopwafelkraam of een wigwam uit de grond stampen. Dit jaar was zelfs het geldpakhuis van Dagobert Duck te zien. Speelse competitie. Maar vooral: samen iets maken dat er gisteren nog niet was. En dan onze eigen Knots. Die naam alleen al – alsof deze week een vrolijke eindknoop legt in de vakantie, zodat die niet zomaar kan wegglijden. Sport, spel, knutsel, timmer … kinderen die mogen spelen alsof morgen niet bestaat.
Dat spelen is geen bijzaak. Het is de hoofdzaak. Spelen, plezier hebben, anderen ontmoeten, samenwerken – het klinkt zo simpel dat volwassenen het bijna over het hoofd zien als de schoolperiode weer is aangebroken. De dwang en drang van het dagelijkse gejaag eist ons vaak weer helemaal op. Toch is het precies wat kinderen nodig hebben om te groeien. Met een hut bouwen leer je onderhandelen, mislukken, opnieuw beginnen, trots zijn op iets wat ze samen hebben neergezet. In een speelweek leer je dat de ander niet je concurrent is, maar je medebouwer. Dat lachen harder klinkt en veel leuker is als het samen gebeurt. Dat een mislukte spijker geen drama is, maar een nieuw uitgangspunt voor succes.
En daar zit ook de wijze les voor ons, grote mensen. Wij organiseren meetings, maken PowerPoints, vullen onze agenda’s, discussiëren over ‘synergie’ en ‘draagvlak’ en zijn gericht op carrière maken, meer geld verdienen, invloed hebben en belangrijke positieverbeteringen. Zelfs van ontspannen maken wij helaas vaak weer een ‘prestatie’.
Kinderen doen dingen gewoon. Zonder notulen. Zonder agenda-item 4b. Zonder urenlang gepraat, wat vaak uitmondt in gezever. Ze werken samen, omdat de hut anders omvalt of niet op tijd klaar is. Ze hebben plezier, omdat het kan. Ze spelen, omdat het de beste manier is om de wereld te begrijpen. Nee, beter nog, om de wereld te verbeteren en mooier te maken. Een stukje geschiedenis. Zulke speelweken hebben een lange traditie. Al in de late negentiende eeuw stuurden verenigingen ‘bleekneusjes’ naar vakantiekolonies: frisse lucht, goed eten, buiten spelen. In de vroege twintigste eeuw volgden Vakantiekinderfeesten – duizenden stadskinderen die een dag of een week uit hun steentjeswijk werden getrokken. Niet omdat het ‘leuk’ was in de moderne marketingzin, maar omdat men wist: kinderen hebben ruimte nodig om te groeien, om te lachen, om samen iets te beleven, om kind te kunnen zijn. De Speel-In bestaat al bijna vijftig jaar. Het Timmerdorp vierde dit jaar zijn vijfjarig bestaan en is ooit voortgekomen uit het bekende evenement Jeugdland. En onze eigen Knots past ook naadloos in dat rijtje, want die bestaat alweer 45 jaar!
Als tiener was ik daar vrijwilliger toen welzijnsorgaan ‘De Kubus’ nog bestond in ons dorp. Voor de oudgedienden onder mijn lezers waarschijnlijk een naam die herinneringen oproept. Het doet me deugd als ik niet alleen al die kinderen zie genieten en lachen, maar ook alle vrijwilligers en begeleiders. Veel van hen zijn ooit als timmerend en spelend kind bij zo’n activiteitenweek begonnen. De meeste organisaties kunnen vaak rekenen op een trouwe groep leiding die zich elk jaar tomeloos en belangeloos inzet om dit elke zomer weer mogelijk te maken. Hoe gaaf is dat?
Dit jaar mocht ik als verhalenverteller een mooie bijdrage leveren bij het Timmerdorp in Alblasserdam. Marshmallows, een spannend verhaal met passie verteld en een kampvuur in de avond zijn een perfecte combinatie. Hoe mooi is het als je mee mag werken aan onvergetelijke avonturen en belevenissen van kinderen!
Misschien moeten wij volwassenen vaker de speelse hamer weer oppakken. Niet alleen in zo’n week, maar juist in het gewone alledaagse gebeuren. Want terwijl wij ons vaak druk maken over de wereld die we achterlaten, de zorgen van morgen en alle komende beren op ons pad, zijn kinderen juist vaak bezig die wereld vandaag al een beetje mooier te maken. Zo kwam ik van de week thuis en had van alles ‘gepland’ om nog even snel te doen. Draai de sleutel om, stap binnen en zie daar een ventje van 1,5 jaar staan. Onverwacht bezoek van de leukste kleinzoon die er is. Weg planning, weg agenda, maar even heerlijk samen genieten en spelen in het nu.
Dank aan alle vrijwilligers, organisaties, ondernemers en sponsoren die ook dit jaar weer van groot belang zijn geweest in het leven van al deze kinderen. Besef dat de impact die je kunt maken vele malen verder gaat dan deze ene week. Samen met elkaar kunnen we veel betekenen voor elkaar.
Ik wens alle lezers toe dat ze hun kindzijn in zichzelf nog (her)kennen en de durf hebben die zo nu en dan lekker te laten spelen. Doe eens gek en vooral … neem jezelf niet al te serieus. Want in de basis zijn we allemaal hetzelfde … een klein kind in deze grote wereld.
Peter de Borst
verhalenverteller, spreker, woordkunstenaar en columnist bij GaafWoord
Let op! Een column bevat altijd een mening en mag prikkelen. Dit artikel staat dan ook op de pagina Opinie. Elke lezer mag een column aandragen (let op: de column is echt een column en geen ingezonden brief).