Elke 4 jaar is het voor een politieke partij een grote uitdaging om geschikte mensen te vinden voor de kieslijst. Sommige partijen nemen dat zeer serieus en houden zelfs sollicitatiegesprekken. Andere partijen kijken niet zo nauw, als de lijst maar gevuld is. De een let op kwaliteit, bij de ander staat kwantiteit voorop. Het is elke keer weer een zoektocht naar dorpsgenoten die zich kandidaat willen stellen om op de politiek gekleurde lijst te komen voor de verkiezingen. Gelukkig lijkt het weer redelijk gelukt te zijn voor de meeste partijen in Sliedrecht.
En de bedoeling is dat als de partij een bepaald aantal zetels behaalt, die betreffende personen dan ook in de gemeenteraad gaan zitten. Althans… dat is de bedoeling. Want in de praktijk gaat het echt anders.
Het grootste deel van zo’n lijst is namelijk pure vulling. In Sliedrecht hebben de meeste partijen een kandidatenlijst met tussen de 10 en 26 personen. Nee, zij gaan er echt niet vanuit dat ze bijv. 10 zetels gaan behalen. Misschien stiekem een natte droom van een wereldvreemd partijbestuur of lijsttrekker, maar totaal niet realistisch. In Sliedrecht is het hoogst behaalde aantal zetels altijd blijven hangen op maximaal 7 van de gecombineerde lijst SGP-CU. Mocht ik dit mis hebben, dan zal vast een kritische lezer me hierop corrigeren.
En het is ook goed dat een partij bijv. geen 20 zetels haalt, want dat geeft alleen maar slechte debatten, misbalans in coalitie- en oppositieverhoudingen en is slecht voor het aanzien van de politiek. Ons dorp wordt daar echt niet beter en mooier van. En dan maakt het niet uit of dit linkse, rechtse, midden- of allesomvattende partijen zijn. De lokale democratie is namelijk gebaat bij het woord balans. De kracht zit in de steeds wisselende samenstellingen van een coalitie, niet in een partij die alleenheerser is en zich zo kan gedragen. Dat haalt namelijk het slechtste in de mens, in een partij en in onze democratie naar boven.
De weegschaal mag soms wat meer naar de ene kant bewegen, maar dan is het goed dat het de volgende keer weer net even de andere kant op gaat. En misschien heeft Sliedrecht op dit vlak nog wel wat te leren.
Ik zag dat er een partij in ons dorp is die ‘maar’ 7 kandidaten op de lijst heeft staan voor de komende gemeenteraadsverkiezingen. De vraag is of ze geen grotere achterban hebben en geen geschikte en geïnteresseerde mensen kunnen vinden? Of zou het juist spreken van goede realiteitszin en doen ze niet mee aan het met lucht opvullen van een zo groot mogelijke kieslijst?
Want u weet toch wel dat de meeste personen op zo’n grote lijst er puur voor de bühne op staan? Ze laten hiermee zien dat ze de specifieke partij ondersteunen en koppelen hun naam daaraan. Maar ze moeten echt niet denken aan het feit dat ze zelf in de gemeenteraad komen. Nee, dat ontlopen ze het liefst, vandaar een positie op de lijst buiten het verwachte aantal zetels. Er is zelfs een soort eretitel voor de hekkensluiter bedacht; de lijstduwer. En vaak is dat dan een lokaal bekend persoon, een oud-politicus of mastodont van de partij. Eigenlijk is een stem op zo’n persoon op een duidelijk onverkiesbare plek totaal zinloos.
Stel dat zo’n iemand voldoende voorkeurstemmen zou ontvangen om een plekje in de raad te bemachtigen. Dan zullen de meesten vriendelijk bedanken, smoesjes verzinnen en het weigeren. Want … dat was niet de bedoeling toen ze op plek 15 werden gezet.
Ik stem nooit op iemand op zo’n onverkiesbare plek. Dat komt omdat ik heel bewust mijn stem geef aan een persoon, waarvan ik weet dat-ie echt de wil en motivatie heeft om 4 jaar lang mijn belangen te behartigen. Ik zie graag een soort positieve gretigheid, zeg maar.
Daar weeg ik dan ook nog diens gedrag, karakter en inzet in mee, waar ik me goed bij voel. Een groot narcist op plek 1, een egotripper op plek 2 of een kleurloos, introvert, grijs en verlegen type op plek 3 zal nooit mijn stem krijgen. Mijn stem moet iemand verdienen en ik moet echt vertrouwen hebben in diens kennen en kunnen. En zo’n iemand is gelukkig meestal wel te vinden als je het kaf van het koren leert scheiden.
Ook u mag zelf bepalen op wie u stemt, al is dat een familielid op plek 13, die aardige moeder van een vriendin op plaats 14 of uw buurman die lijstduwer is. Maar besef dan wel dat u stemt op ‘lucht’. Natuurlijk gaat uw keuze niet echt verloren, want de desbetreffende partij heeft gewoon uw stem binnengehaald. Maar waarom zou u dan niet gewoon op nummer 1 of 2 stemmen? Dan veroorzaakt u ook niet de ‘angst’ bij zo iemand als ie toevallig te veel stemmen krijgt en een voorkeurszetel kan innemen. Dat wilt u die bekende toch niet aandoen?
Weet u al wie uw stem echt waard is? Waar u voldoende vertrouwen in heeft en die uw belangen ook op de juiste wijze weet te behartigen de komende 4 jaar?
Gaat u voor grijs en nietszeggend. Of voor kleurrijk en uitbundig? Misschien wel voor saai en soft. Liever voor betrouwbaar en integer? Of voor een echte roeptoeter en schreeuwer? Wat dacht u van een ware held, of bent u juist meer van de antiheld?
Keus genoeg in ons dorp, zou ik zeggen …
Het is aan u. Succes met kiezen!
Peter de Borst
verhalenverteller, spreker en woordkunstenaar bij GaafWoord
Let op! Een column bevat altijd een mening en mag prikkelen. Dit artikel staat dan ook op de pagina Opinie. Elke lezer mag een column aandragen (let op: de column is echt een column en geen ingezonden brief).