door Peter Donk
SLIEDRECHT – Een groot gedeelte van de Alblasserwaard is ongeschikt voor landbouw, wonen en industrie, maar de Indicatieve Niveaus voor Ernstige Verontreiniging (INEV) waarde wordt niet overschreden dus er hoeft niet te worden gesaneerd. Dat is een belangrijke conclusie die kan worden getrokken uit het onderzoek van ingenieursbureau TAUW Rotterdam in Capelle aan den IJssel, in opdracht van Chemours Nederland B.V. Het bureau deed een vooronderzoek volgens NEN 57251 en een onderzoek naar de aanwezigheid van PFAS in de grond en in het gras van een gebruiker van agrarische gronden aan de Kweldamweg.
“De bovengrond en diepere geroerde bodemlagen zijn op basis van landelijk en regionaal beleid verdacht op het diffuus voorkomen van PFAS15 (met name PFOA en PFOS) als gevolg van atmosferische depositie afkomstig van verschillende bronnen waaronder de locatie van Chemours in Dordrecht (gelegen op circa 4 km ten zuidwesten van de locatie)”, staat in het opgestelde rapport. (© Foto RPAS Peter Donk / Dronetv.nl)
Voor nagenoeg alle mengmonsters geldt dat er op basis van aangetoonde gehalte beperkingen zijn voor grondverzet. De grond voldoet niet aan de maximale toelatingseis. In alle mengmonsters wordt de indicatieve risicogrens voor veeteelt overschreden. Dat wil zeggen je kan geen vee meer houden met de bedoeling het vlees van dat vee te consumeren. De Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit (NVWA) grijpt niet in, want de boeren zijn zelf verantwoordelijk voor het op de markt brengen van voedsel, wordt gemeld in een e-mail van de NVWA. Dat zou kunnen betekenen dat boeren straks verantwoordelijk worden gehouden voor de verontreiniging van landbouwproducten met pfoa. De INEV, die het RIVM stelt, voor de stoffen PFOS, PFOA en GenX in grond en grondwater afgeleid, worden niet overschreden. Aanleiding voor het onderzoek was het vinden van verhoogde PFOA-gehalten in de grond op de onderzoekslocatie in een indicatief uitgevoerd grondonderzoek. Smits maakte bij Chemours Nederland B.V. zijn zorgen kenbaar over deze PFOA-verontreiniging in de grond en wat dit voor effect kan hebben op de gezondheid van de koeien, die het gras van zijn land eten en eventuele consumptie van producten, denk aan melk en vlees afkomstig van deze koeien.
Tekst gaat verder onder foto.
De onderzoekslocatie omvat verschillende landbouwpercelen. De onderzoekslocatie heeft een oppervlakte van zo’n negentien hectaren in gebruik als grasland, waarbij het gras als voer voor koeien dient bij een andere boer. De mest van deze koeien komt incidenteel weer terug om de percelen te bemesten. (© Foto RPAS Peter Donk / Dronetv.nl)
Verhoogd gehalte
Het doel van het onderzoek was het inventariseren van (potentiële) verspreidingsbronnen en/of puntbronnen voor PFAS op en rond de onderzoekslocatie. Maar ook het vaststellen van de gehalten PFAS in de grond (de bovengrond waaronder de wortelzone van het gras – red.) en in het gras ter plaatse van de onderzoekslocatie. Net als naar de grondgehalten aan beschikbare waarden en (achtergrond)gehalten in de omgeving. “Op de onderzoekslocatie zijn geen eerder uitgevoerde bodemonderzoeken bekend, waarin PFAS is geanalyseerd. Wel heeft de eigenaar van de landbouwpercelen de bovengrond indicatief bemonsterd en laten analyseren op PFAS door het laboratorium van Normec Groen Agro Control. Uit deze analyses bleek dat in de bovengrond op de onderzoekslocatie een verhoogd gehalte PFOA werd aangetoond. Het hoogst gemeten PFOA-gehalte betrof 40,8 µg/kg d.s. (niet gecorrigeerd) in de bovengrond van 0 – 0,10 m-mv”, schrijft TAUW.
Bodemonderzoeken
De chemische fabriek Dupont/Chemours (hierna Chemours) in Dordrecht heeft in de periode 1970 tot 2012 de stof PFOA uitgestoten, en in de periode van 2012 tot heden in kleinere hoeveelheden GenX. In mei 2017 werd bekend dat naar alle waarschijnlijkheid een gedeelte van deze stoffen in de omgeving van de fabriek is neergeslagen. Vervolgens zijn in de periode 2017-2018 verschillende bodemonderzoeken naar PFAS in de omgeving van het bedrijfsterrein van Chemours uitgevoerd. Daarbij zijn verhoogde gehalten PFAS (met name PFOA) in de bodem aangetoond. Naar aanleiding daarvan stelde de Omgevingsdienst Zuid-Holland-Zuid (OZHZ) een verwachtings- en toepassingskaart op voor PFOA in de grond. Dat geeft een beeld van de verwachte concentratie PFOA in ongeroerde en onverharde bovengrond in de regio Zuid-Holland-Zuid, waaronder ook de gemeente Sliedrecht.
Reactie Chemours
Een agrarisch ondernemer benaderde aanvankelijk naar aanleiding van metingen die hij op zijn terrein had laten doen, zegt Chemours, waarbij verhoogde gehaltes PFAS in de grond zouden zijn gemeten. “Daarop zijn we met hem in gesprek getreden, met als uitkomst dat Chemours een onafhankelijk milieuadviesbureau aanvullende contrametingen heeft laten uitvoeren. Niet alleen in de grond, maar ook in het gras, omdat hij aangaf dat het gras van zijn land na het maaien als veevoer voor koeien wordt gebruikt. De meetresultaten zijn vervolgens met referentiewaarden vergeleken”, zegt Chemours.
Afgewezen
Uit het onderzoek is volgens Chemours gebleken dat er – in lijn met eerder onderzoek in de regio – verhoogde gehaltes PFOA (en HFPO-DA) in de grond zijn gevonden. “Maar de aangetoonde gehalten PFOA in het gras liggen onder de door RIVM/Wageningen University & Research afgeleide indicatieve risicogrens voor de consumptie van melk en vlees afkomstig van melkvee. De gemeten gehaltes zijn ca. een factor 3-9 lager dan de indicatieve risicogrens voor melk en een factor 50 -100 lager dan de indicatieve risicogrens voor vlees. Omdat de risicogrenzen voor HFPO-DA voor melk vermoedelijk beduidend hoger liggen wordt verwacht dat er voor zowel PFOA als HFPO-DA geen sprake is van onaanvaardbare risico’s voor melkproductie”, reageert Chemours. De chemiereus wees daarop een verzoek van de agrarische ondernemer voor financiële compensatie af.
Vlees en melk
Ook uit eerder onderzoek is volgens Chemours gebleken dat er geen of slechts een lage overdracht van PFOA uit gras/veevoer naar het vlees en de melk van koeien plaatsvindt. “Zowel de NVWA als de Nederlandse Zuivel Organisatie (NZO) hebben daar eerder onderzoek naar laten uitvoeren en zeggen ‘geen verontrustende gehaltes PFAS in melk uit Nederland te hebben gevonden’”, verwijs Chemours naar het Radio 1 programma Argos. Ook de Wageningen University doet hier volgens Chemours onderzoek naar, waarbij koeien zijn gevoerd met producten met verschillende soorten en concentraties PFA. Chemours wijst naar hoofdonderzoeker Ron Hoogenboom, die zegt: “Opvallend is dat PFOA juist niet overdraagt naar de melk en de organen en vooral in de urine terechtkomt van die dieren.”