250e ‘Emmertjesprotest’; tegenstanders gaan door tot ze erbij neervallen

door Peter Donk
DORDRECHT / SLIEDRECHT – Voor de 250e keer is zaterdagmorgen 18 januari 2025 voor de poort van chemiebedrijf Chemours in Dordrecht geprotesteerd tegen de uitstoot met een ‘emmertjesprotest’. Enkele honderden mensen kwamen rond half elf samen aan de Baanhoekweg om hun ongenoegen kenbaar te maken onder leiding van Joop Keesmaat en Kees van der Hel van de Sliedrechtse stichting Gezondheid Voor Alles. Ze zijn voorlopig niet van plan te gaan stoppen en regelmatig hoorde je de kreten ‘wij gaan dit winnen’ en ‘nul uit de pijp’. Duidelijk is, dat ze doorgaan tot ze erbij neervallen. 

Voor de 250e keer zijn zaterdagochtend emmertjes met ‘vervuilde PFAS-grond leeggekieperd voor de poort van Chemours. (Foto Peter Donk / Sliedrecht24)

Tekst gaat verder onder foto.
Enkele strijders van het eerste uur v.l.n.r. Joop Keesmaat, Kees van der Hel en Karel Thieme. (Foto Peter Donk / Sliedrecht24)

Zaterdagmorgen trotseerden de demonstranten de vrieskou en mist. Bij weer en wind, elke zaterdagmorgen, nu al vele jaren, staan ze daar. Wat begon met een kleine groep mensen is uitgegroeid tot een vaste groep van twintig tot dertig mannen en vrouwen. Soms met uitschieters.

Bestuurders
Het is de overheid die over de regelgeving gaat. Opvallend weinig bestuurders lieten zaterdagochtend hun neus zien. Onder hen verschillende inwoners van Sliedrecht en vertegenwoordigers van de politieke partijen Slydregt.NU en PvdA Sliedrecht. De rest van de politieke of bestuurders uit het Baggerdorp lieten hun neus en de rest van hun lichaam niet zien. Ook kwam een aantal bestuurders op uitnodiging onder wie het Dordtse raadslid Paul den Hartog (GroenLinks-PvdA), Meta Kamphuis (bestuursvoorzitter SP Dordrecht) en Geert Gabriëls (GroenLinks-PvdA), lid van de Tweede Kamer. Uit Dordrecht waren er zichtbaar leden van de SP, GroenLinks, Partij voor de Dieren en D66 aanwezig.

Tekst gaat verder onder X-bericht. 

De Winter
Gangmaker achter protest en ook het gezicht is Joop Keesmaat van de stichting Gezondheid Voor Alles. Hij vroeg zaterdagmorgen om een luid applaus voor wijlen inwoner van Sliedrecht Bram de Winter, de initiator achter het ‘emmertjesprotest’. “Wij hadden tien of twintig jaar geleden, allemaal al wel anti-PFAS-gevoelens, maar Bram de Winter was de eerste, die daar in 2016 echt tegen opstond. Hij was degene, die destijds in 2016 de eerste grote protestdemonstratie organiseerde en hij was ook degene, die bij met name Kees van der Hel en bij mij het lont aanstak om tegen die chemische zooi op te staan. Bram de Winter, overleden in 2018 aan kanker ‘what else’, verdient eigenlijk een standbeeld, dat krijgt hij niet, althans voorlopig niet, maar daarom wil ik en moeten we toch even stilstaan bij zijn aanstekelijke initiatief. De oprichter, de lont-ontsteker van waar we nu staan, helaas overleden, een minuut stilte zou hem te kort doen en daarom wil ik graag en liever lang postuum applaus voor hem, voor Bram de Winter”, sprak Keesmaat.

Tekst gaat verder onder foto en X-bericht.

Het protest in 2016. Bram de Winter voert hier het woord. (Archieffoto Johan Lavooi)

Onderhoud
Twee weken geleden ontsnapte er 45 kilo TFE vanwege een ‘defect in een breekplaat’. Keesmaat: “Het eufemisme van het jaar 2025, want 45 kilo TFE lijkt weinig, maar staat gelijk aan ruim 37 kubieke meter TFE in gasvorm. Zo’n breekplaat is in principe een aluminium plaatje op een flensverbinding tussen twee pijpen of bij een afsluiter. Dat aluminium plaatje begint als eerste te scheuren als waarschuwing, dat er binnenkort iets aan de hand is bij die ‘flensverbinding’. Als je dat niet regelmatig controleert en geen actie neemt, dan wordt het erger, ontstaat er een echte scheur en kan er dus heel veel gevaarlijk TFE gas ontsnappen, zoals onlangs is gebeurd. We hebben het dan over een vooruitstrevende chemische fabriek met honderden veiligheids– en controle procedures. Kort geleden zelfs drie maanden stilgelegd voor ‘vierjaarlijks groot onderhoud’ onder toezicht van DCMR en allerlei andere zgn. classificatiebureaus, die alles minutieus controleren. Maar blijkbaar heeft iedereen dat breekplaatje, wat toen al onder spanning moet hebben gestaan en wellicht al haarscheurtjes vertoonde, over het hoofd gezien. Hoezo controle en veiligheid? Hoezo, veiligheidsbeleid volgens de hoogste Europese normen? Hoezo, we investeren in kwaliteit en hebben oog voor de veiligheid van ons chemische proces én – niet te vergeten – ook voor de omwonenden. En dat alles volgens de hoogst denkbare normen. Hoe zo?” Chemours mag volgens de huidige vergunningen nog steeds 12.000 kilo TFE gas straffeloos uitstoten, berekende Keesmaat: “Dat is dus ruim tien miljoen liter TFE gas. Hoezo het valt wel mee?

Papieren schijnveiligheid
“Uiteraard maak ik me zorgen om PFAS en de effecten op mijn, op onze gezondheid, maar inmiddels krijg ik ook andere zorgen”, sprak Keesmaat tot slot, “Vanuit twee onafhankelijke bronnen begrijp ik, dat de kwaliteit van het bedienings– en onderhoudspersoneel van Chemours hard terugloopt. De beste en meest ervaren mensen gaan blijkbaar weg en Chemours heeft blijkbaar grote problemen heeft om nieuw geschoold en ervaren personeel aan te trekken. Toeval? Misschien, maar die recente breuk van een simpele ‘breekplaat’ doet mijn zorgen hierover niet afnemen. Nee, eerder toenemen en het lijkt wachten op een volgende calamiteit en lekkages van allerlei ondefinieerbare chemische substanties. Dat vergroot mijn zorgen, onze zorgen. En dus, richting alle authoriteiten, overheidsinstanties, toezichthouders en vergunningverleners wil ik graag zeggen, ja, alles staat wel bijna goed op papier, jullie doen allemaal je best, sinds wij begonnen zijn met protesteren zelfs je uiterste best, maar het is absoluut niet genoeg. Het is een papieren schijnveiligheid van ‘overleg’, van ‘vergaderen’, van ‘inspraak’ van ellenlange rapporten, van juridisch ‘geneuzel’, van rechters, die Chemours de hand boven het hoofd houden, van politici die toch wel een beetje rekening houden met de chemische lobby. Kortgezegd, van ondoorzichtige ’transparantie’, En niemand, niemand die écht met zijn vuist op tafel slaat en zegt ‘nu is het genoeg’. Chemours, u stopt met het in gevaar brengen van leefomgeving en omwonenden, totdat u een oplossing heeft om zonder emissies, zonder lozingen te produceren! Niemand, die dat durft of wil, behalve wij, deze zaterdag voor de 250ste keer, maar – hoe triest het ook is – ik vrees met grote vreze, dat het nog lang duurt voordat Chemours daadwerkelijk zonder PFAS emissies en lozingen gaat produceren. Kortom, het kan zo maar zijn, dat we hier over vijf jaar in 2030 voor de 500ste keer nog steeds moeten staan om te demonstreren tegen PFAS en vóór ‘nul uit de pijp’.  Als dat nodig is, dan gaan we dat ook gewoon doen! Geen enkel misverstand, dan blijven we dat volhouden, want wij gaan dit winnen!”

Statement Chemours
Chemiebedrijf Chemours kwam zaterdag met een statement naar aanleiding van de 250e ‘emmertjesactie’. “Chemours hoort de zorgen van de omwonenden van onze locatie in Dordrecht en die raken ons. De boodschap van de actievoerders, zowel over de uitstoot in het verleden als die van nu, hebben onze volledige aandacht en we begrijpen waarom dit zo belangrijk voor hen is”, schrijft het bedrijf, “Ruim voor de start van deze wekelijkse protesten heeft Chemours zich ambitieuze doelstellingen vooropgesteld, onder meer om de uitstoot van gefluoreerde stoffen zo snel mogelijk met minimaal 99% verminderen. Sinds 2017 werden diverse investeringen gedaan om verschillende technieken te installeren in lijn met onze ambitie om onze emissies zo dicht mogelijk naar ‘0’ te brengen, met resultaat:  

·       2017: Extra koolbedden ingezet voor het reduceren van de lozing van HFPO-DA (‘GenX’)  

·       2018: Aankondiging van investering van € 75 miljoen in een programma voor reductie van emissies &  lozingen met 99%; te beginnen met de lozing en uitstoot van HFPO-DA   

·       2020: De testopstelling voor de zuivering van afvalwater zorgt voor een vermindering van HFPO-DA in afvalwater met 99%; ook andere PFAS-stoffen worden hierdoor afgevangen.   

·       2021: Oplevering van luchtfilteringsinstallatie Sequioa, waarmee de emissie van HFPO DA naar lucht met 99% is verminderd  

·       2022: Permanente waterfilteringsinstallatie Aquarius opgeleverd; lozing van HFPO-DA 99,9% minder dan in 2017 (van 2035 kilo per jaar naar enkele grammen per dag)  

·       2023/2024: Nieuwe installaties opgeleverd (investering ca. € 30 miljoen) waarmee de uitstoot van gefluoreerde organische stoffen naar lucht met 80% wordt verminderd; doel is 99% minder vóór 2030  

·       Afgelopen jaar is ca. € 10 miljoen extra geïnvesteerd in ontwikkeling van filterinstallaties om de lozingen en emissies te minimaliseren.  

Daarnaast heeft Chemours afgelopen jaar een intentieverklaring ondertekend met de gemeenten Dordrecht, Molenlanden, Papendrecht, Sliedrecht voor de gezamenlijke aanpak van aanwezige PFAS in bepaalde gebieden in deze gemeenten. Deze omvat onder andere een programma voor het herstel van met PFAS verontreinigde moestuinen om deze weer geschikt te maken voor consumptief gebruik, wat betekent dat mensen veilig en zonder beperkingen uit hun moestuin kunnen eten. Binnenkort gaat, in het kader van het proefproject, de eerste spade in de grond. Vooruitgang is te volgen op moestuinherstel.nl. We voelen ons zeer betrokken in deze regio en we begrijpen dat er zorgen en vragen zijn. Dat raakt ons. We zijn onderdeel van onze omgeving, een belangrijke werkgever en veel van onze medewerkers wonen ook in de omgeving en we willen een goede buur zijn. Om die reden gaan we de komende maanden bijeenkomsten organiseren met de inwoners van een aantal omliggende gemeenten om te luisteren en spreken over de zorgen die leven. Daarnaast zullen we ons blijven richten op de verantwoorde productie van materialen die een essentiële rol spelen in onze samenleving: in medische toepassingen, de productie van computerchips en elektronica, bij de opwekking van groene energie, en op vele andere manieren.”